Di tích Phật giáo cổ tại Zehanpora được khai quật

Tại làng Zehanpora, thuộc quận Baramulla – vùng Kashmir phía Bắc Ấn Độ, các nhà khảo cổ đã khai quật một di tích Phật giáo cổ có niên đại gần 2.000 năm, bao gồm nhiều bảo tháp Phật (stupa) và những dấu tích kiến trúc liên quan đến sinh hoạt tu viện. Đây là kết quả của một cuộc khai quật chính thức bắt đầu từ tháng 7/2025 sau nhiều thập niên tò mò và khảo sát sơ bộ.

Mảnh đất Zehanpora đã từng được biết đến như một loạt gò đống nhỏ qua khảo sát, nhưng nhờ dữ liệu ảnh cũ được tìm thấy trong kho lưu trữ của một bảo tàng tại Pháp, các nhà nghiên cứu đã xác định các gò này thực chất là tàn tích của một cụm kiến trúc Phật giáo cổ xưa.

Tầm vóc lịch sử và mối liên hệ với Gandhara

Các dấu tích thu được từ Zehanpora — gồm tường gạch, hiện vật bằng đồng, gốm sứ và tích tụ di tích đô thị — thuộc vào thời kỳ Kushan (khoảng thế kỷ 1–3 sau Công nguyên), thời đại Phật giáo phát triển mạnh ở khu vực Nam Á và Trung Á. 

Thời kỳ Kushan được coi là một giai đoạn quan trọng trong quá trình Phật pháp lan rộng từ Ấn Độ đến các khu vực xa hơn nhờ giao thương, du hành và trao đổi văn hóa. Sự xuất hiện của các bảo tháp và khu tu viện tại Zehanpora cho thấy thung lũng Kashmir từng đóng vai trò trung tâm học tập Phật pháp và tu tập thời cổ đại.

Câu chuyện khám phá di tích từ bức ảnh cũ

Phần mở đầu cho cuộc khai quật đầy bất ngờ này là một bức ảnh mờ thuộc kho lưu trữ của một bảo tàng Pháp, chụp cảnh ba bảo tháp Phật ở Baramulla trong quá khứ. Hình ảnh này đã cung cấp manh mối giá trị để các nhà khảo cổ triển khai nghiên cứu sâu hơn về gò đống tại Zehanpora và xác định nơi đây từng là một khu phức hợp Phật giáo.

Lịch sử Phật giáo Kashmir và ý nghĩa

Kashmir từng là một phần của mạng lưới Phật giáo rộng lớn gắn với vùng Gandhara, nơi nổi tiếng với nghệ thuật và tư tưởng Phật giáo cổ đại. Các địa điểm khác như Taxila hay Swat cũng là trung tâm tu học Phật pháp từng một thời thịnh hành tại khu vực này. 

Chiến lược khai quật di tích Zehanpora không chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về mặt khảo cổ, mà còn là lời nhắc nhở về giá trị lịch sử lâu đời của Phật giáo tại vùng Kashmir — nơi Phật pháp đã từng được nghiên cứu, thuyết giảng và tu tập rộng khắp. 

Ý nghĩa với cộng đồng Phật tử

Việc phát hiện và khai quật di tích Phật giáo cổ không chỉ mang giá trị học thuật, mà còn là dịp để Phật tử toàn cầu nhìn lại lịch sử truyền bá Phật pháp, trân trọng những gì tổ tiên đã vun đắp cho đạo pháp, và tăng cường trách nhiệm giữ gìn di sản tinh thần vô giá này.

Dù trải qua nhiều thời đại và thay đổi lịch sử, dấu tích Phật giáo tại những vùng đất như Zehanpora vẫn luôn là minh chứng sống động cho sự lan tỏa và trường tồn của giáo pháp Đức Phật.