Quyết định bất ngờ sau 4 năm chuẩn bị

Hội thảo Nghiên cứu Tây Tạng Quốc tế (IATS) là diễn đàn khoa học quy mô lớn, được chuẩn bị từ năm 2022 và dự kiến quy tụ hơn 700 học giả, nhà nghiên cứu từ 39 quốc gia trên thế giới. Sự kiện do Hiệp hội Nghiên cứu Tây Tạng Quốc tế phối hợp cùng Trung tâm Nghiên cứu Châu Á Himalaya và Trung tâm Nghiên cứu Phật học thuộc Đại học Kathmandu tổ chức, dự kiến diễn ra từ ngày 23 đến 29/8/2026.

Nội dung chính của hội thảo tập trung hoàn toàn vào các đề tài học thuật thuần túy như lịch sử, ngôn ngữ, văn hóa, nghệ thuật, triết học và Phật giáo Tây Tạng. Ban tổ chức cho biết khoảng 100 học giả Trung Quốc (bao gồm đại diện từ Đại học Bắc Kinh và Trung tâm Nghiên cứu Tạng học Trung Quốc) cũng đã đăng ký tham dự.

Tuy nhiên, vào đầu tháng 8/2026, các quan chức cấp cao của Chính phủ Nepal đã đưa ra chỉ thị trực tiếp yêu cầu Ban Giám hiệu Đại học Kathmandu rút khỏi việc đăng cai sự kiện.

Áp lực ngoại giao và sự can thiệp học thuật

Theo thông tin từ Ban Chấp hành IATS, chính quyền Nepal không đưa ra bất kỳ văn bản giải thích chính thức nào. Tuy nhiên, các cuộc trao đổi trực tiếp xác nhận việc hủy bỏ xuất phát từ sự gia tăng áp lực ngoại giao từ Đại sứ quán Trung Quốc tại Kathmandu. Phía Trung Quốc bày tỏ lo ngại sự kiện có thể trở thành diễn đàn đưa ra các tuyên bố chính trị hoặc chỉ trích chính sách của Bắc Kinh liên quan đến Tây Tạng.

Trước đó, Ban tổ chức và Đại học Kathmandu đã khẳng định sự kiện mang tính chất nghiên cứu thuần túy, không chấp nhận bất kỳ hoạt động mang màu sắc chính trị hay sự tham gia của các diễn giả kích động. Dù vậy, Chính phủ Nepal đã lựa chọn phương án an toàn nhằm tránh ảnh hưởng đến mối quan hệ ngoại giao song phương với Trung Quốc.

Ban Chấp hành IATS bày tỏ sự nuối tiếc sâu sắc và gọi đây là "sự can thiệp không mong muốn" vào một diễn đàn khoa học. Đồng thời, IATS cảnh báo quyết định này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của Nepal trong việc đăng cai các hội nghị học thuật quốc tế trong tương lai.

Chuyển hướng sang hình thức trực tuyến

Để đảm bảo các kết quả nghiên cứu và nỗ lực của các học giả suốt nhiều năm qua không bị gián đoạn, Ban Chấp hành IATS đã họp khẩn và quyết định tiếp quản vai trò điều hành.Toàn bộ chương trình hội thảo từ ngày 23 đến 29/8/2026 sẽ được chuyển sang hình thức trực tuyến (online).

Dù không thể gặp mặt trực tiếp tại Nepal, các học giả và nhà nghiên cứu Phật học, Tạng học trên toàn thế giới vẫn sẽ trình bày các công trình khoa học của mình thông qua hệ thống hội thảo trực tuyến, duy trì dòng chảy trao đổi tri thức và văn hóa Tây Tạng.