Quỹ Khyentse Foundation, do Hòa thượng Bhutan Dzongsar Jamyang Khyentse Rinpoche sáng lập, đã thông báo sẽ tiếp tục hỗ trợ Dự án Cổ bản Gandhari (Gandhari Manuscript Project) nhằm bảo tồn, chụp ảnh, nghiên cứu và xuất bản bộ sưu tập cổ bản Phật giáo tại Bảo tàng Islamabad, Pakistan.

Bộ sưu tập này gồm khoảng 50–60 cuộn kinh và mảnh kinh viết trên vỏ cây thích (birch bark) bằng ngôn ngữ Gandhari và văn tự Kharoshthi, được xác định niên đại từ khoảng thế kỷ 1 TCN đến thế kỷ 2 CN — là một trong những bộ cổ bản Phật giáo lâu đời nhất từng được biết đến. 

Những cổ bản này được quyên tặng cho Bảo tàng Islamabad từ năm 2022, và đang được Gandhari Manuscript Project phối hợp với Khoa Khảo cổ học và Bảo tàng Pakistan cùng University of Sydney (Úc) thực hiện công tác bảo tồn.

Trong một tuyên bố, Quỹ Khyentse cho biết khoản hỗ trợ mới sẽ góp phần thiết yếu để hoàn thành giai đoạn kế tiếp của dự án trong 5 năm tới, trong đó bao gồm:

• hoàn tất việc bảo tồn các cổ bản Phật giáo,

• xuất bản nhiều bản dịch và sách nghiên cứu,

• hỗ trợ đào tạo chuyên môn cho các nhà bảo tồn và sinh viên Pakistan – góp phần truyền nghề và kiến thức bảo tồn cổ bản bản địa.

Các cổ bản này không chỉ là di sản khảo cổ, mà còn là kho tàng pháp học quý giá, bao gồm những đoạn kinh, triết lý đạo Phật, mô tả cuộc đời của nhiều vị Phật và các bản giảng pháp của Đức Phật về nhân-duyên-khổ-tập-diệt, nguyên tắc đạo đức và tiến trình tu học. 

Một số cuộn kinh được phục hồi còn ghi lại phiên bản Phật pháp tương đương Itivuttaka (Đã nói như vậy) — là những lời dạy ngắn, được trình bày bằng prose rồi bằng thơ, nhắc nhở về sự sinh tử, hạnh phúc và đau khổ trong đời sống.

Việc bảo tồn và xuất bản các cổ bản Gandhari tại Pakistan là một biểu hiện sống động cho tinh thần giữ gìn di sản Phật giáo toàn cầu:

• gìn giữ chữ viết, tư tưởng Phật học cổ đại cho hiện tại và tương lai;

• giúp Phật tử, học giả và những người tìm hiểu đạo Phật khắp nơi hiểu thêm về nguồn gốc giáo pháp;

• nuôi dưỡng tinh thần từ bi, tuệ giác và sự liên hệ giữa các truyền thống Phật giáo cổ xưa.

Quỹ Khyentse từ lâu đã là tổ chức đi đầu trong bảo tồn kinh điển và tài liệu Phật giáo trên khắp thế giới, với nhiều dự án dịch thuật, đào tạo, và phát triển văn hóa – giáo dục Phật pháp.

Sự kiện này là lời nhắc nhở rằng từng trang kinh, từng cổ bản đều là di sản tâm linh vô giá, mạch sống kết nối Phật tử hôm nay với quá khứ huy hoàng của đạo Phật. Việc bảo tồn chúng không chỉ là trách nhiệm học thuật, mà còn là sự trân trọng truyền thống, giữ gìn Phật pháp cho mai sau.