9-Thiên Nhân Sư - 天人師 - Śasta -deva-manusyanam [Sanskrit] Satthâ deva-manussânam [Pali] 

Trong kinh điển Phật giáo, có nhiều ghi chép về việc các cõi trời đến viếng Đức Phật và khiêm cung thỉnh cầu Ngài giảng dạy.

Khi các chư thiên từ nhiều cõi trời khác nhau đến nghe Phật thuyết pháp (thường vào ban đêm), người dân trong thành có thể nhìn thấy những ánh sáng và hào quang kỳ lạ phát ra từ hướng tu viện nơi Đức Phật đang cư trú.

Ngài đã được thỉnh mời lên cõi trời để thuyết pháp. Khi Ngài trở lại cõi trần, các chư thiên dành cho Ngài sự tôn kính cao nhất và hộ tống Ngài trong sự trang nghiêm, rực rỡ. Sự trở về từ cõi trời của Ngài đã được toàn thể dân chúng chứng kiến.

Danh hiệu tôn kính này nhắc chúng ta rằng Đức Phật cũng là bậc thầy của chư thiên và các vị nữ thần.

THIÊN NHƠN SƯ - Śāstā deva-manuṣyāṇām

Danh hiệu thứ chín của Đức Phật, Thiên Nhơn Sư - Śāstā deva-manuṣyāṇām — Bậc Thầy của chư thiên và loài người — là danh hiệu tôi yêu thích nhất. Nó một cách tuyệt đẹp đã cô đọng vai trò phổ quát của Đức Phật như một người dẫn đường, vượt lên trên sự phân chia giữa các chúng sinh cõi trời (deva) và con người.

Trong Phật giáo, các vị trời (deva) là những chúng sinh ở cõi trời, cư trú trong nhiều cảnh giới khác nhau, mỗi cảnh giới đều có những đặc điểm và vị cai quản riêng. Không giống như trong các truyền thống khác, các vị trời không được xem là đấng sáng tạo vũ trụ hay người quyết định số phận của từng cá nhân. Họ chỉ đơn thuần là một loại chúng sinh khác, dù là những chúng sinh có nhiều phước báo thiện lành vô cùng to lớn. Một ví dụ nổi bật là câu chuyện về con ngựa trung thành Kanthaka của Thái tử Siddhartha, đã tái sinh làm một vị trời—một minh chứng cho sự vận hành tinh vi của nghiệp báo.

Điều khiến danh hiệu tôn kính này có ý nghĩa với tôi là tính phổ quát của nó. Phật giáo dạy rằng mọi cõi tồn tại—dù là cõi người hay cõi trời—đều mang những khiếm khuyết riêng, dẫn đến bất hạnh và khổ đau. Ngay cả các vị chư thiên (deva), dù có nhiều phước báu lớn lao, cũng không nằm ngoài những chân lý này. Điều kiện chung này kết nối tất cả chúng sinh, nhấn mạnh sự đấu tranh chung của chúng ta và vai trò thống nhất của Đức Phật như bậc thầy chỉ dạy con đường đến hạnh phúc chân thật.

Những lời dạy của Đức Phật, đặc biệt là Bát Chánh Đạo, cung cấp những phương pháp thực tiễn để nuôi dưỡng các hành động, lời nói và ý nghĩ thiện lành. Thông điệp của Ngài vượt ra ngoài các loài và các cõi, khiến Ngài không chỉ là một bậc thầy của con người mà còn của cả chư thiên. Quan điểm này nuôi dưỡng cảm giác thân thuộc giữa tất cả chúng sinh, nhắc nhở chúng ta rằng tất cả đều là những người học cùng nhau đang hướng đến cùng một mục tiêu. Về bản chất, để trở nên “vinh quang” như một vị chư thiên, chỉ cần tu dưỡng điều thiện lành.

Cách nhìn toàn diện này đã định hình sâu sắc cách tôi tiếp cận đời sống tâm linh. Là những Phật tử, chúng ta công nhận giá trị của những đức tính như lòng nhân ái, lòng từ bi, trí tuệ và sự an lạc—những nguyên tắc được chia sẻ trong nhiều truyền thống. Nền tảng chung này cho phép chúng ta tương tác một cách tôn trọng với những người thuộc các tôn giáo khác, cùng họ cầu nguyện, và cùng nhau tôn vinh những giá trị phổ quát này.

Tuy nhiên, tôi phải thú nhận rằng sự hiểu biết của tôi về danh xưng tôn kính này đã thay đổi theo thời gian. Khi còn là một thiếu niên, tôi đã diễn giải nó khá khác. Lúc đó, tôi xem Đức Phật như một đấng quyền năng hơn và vượt trội hơn tất cả các vị trời nam nữ khác. Niềm tin này mang lại cho tôi cảm giác tự hào và vượt trội, mà nhìn lại, chỉ nuôi dưỡng cái tôi của tôi—một rào cản đáng kể đối với sự giác ngộ. Tuy vậy, cảm giác vượt trội đó cũng mang lại sự tự tin rất cần thiết trong một giai đoạn bất an của cuộc đời tôi.

Trải nghiệm này đã dạy tôi một bài học quan trọng: việc thường xuyên suy ngẫm về cách chúng ta diễn giải Phật pháp là điều cần thiết, vì nó định hình tâm thế và tính cách của chúng ta. Liệu nó có giúp chúng ta phát triển sự khiêm nhường và lòng từ bi, hay nó lại làm cái tôi của chúng ta phình to? Góc nhìn của chúng ta về các giáo lý không phải là cố định—chúng thay đổi khi chúng ta tu tập, học hỏi và trưởng thành.

Ngày nay, tôi trân trọng ý tưởng rằng thế giới có thể được đoàn kết bằng cách tập trung vào những giá trị chung: tình yêu, lòng tử tế, lòng từ bi và hòa bình. Những nguyên tắc này vượt qua mọi ranh giới và kết nối tất cả chúng ta, bất kể xuất thân hay niềm tin của mỗi người.